Қатысушылардың негізгі негізін ҚР Президенті жанындағы АМУ ұлттық мектебінің тыңдаушылары құрады: ж. Дәулетбаева (ҚР Президенті жанындағы АМУ профессоры), А. Тастемір (мәдениет және ақпарат министрлігі), Д. Жұманова (мәдениет және ақпарат министрлігі), а. Кутанова (мәдениет және ақпарат министрлігі), С. Мұстафина (Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі), М. Мейірбеков (Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі), ж. Мұратов (БҚО бойынша АЗРК департаменті), Н.Қалауов (Энергетика министрлігі), ж. Толқынбек (Ақмола облысы Целиноград ауданының әкімдігі) Б. Қуанов (ЦДИАӨМ), ж. Орынбек (Азиялық газ құбыры ЖШС).

Сондай-ақ, іс-шараға «Л. Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» КЕАҚ 2-курс студенттері қатысты: А. Шигирова, Р. Мельникова, А. Омурбекова, А. Дүйсенбай, Т. Төлеуова.

Сондай-ақ, алаң отырысына 2024 жылдың қаңтар айынан бастап жұмыс істейтін партияның орталық аппаратының қызметкерлері қатысты.

«Әлеуметтік» диалог алаңына қатысушылардың жалпы саны-30 адам.

Қоғамдық саясат институтының сарапшылары «AMANAT «партиясының жұртшылықпен өзара іс-қимыл ерекшеліктері», «Әлеуметтану және қоғамдық көңіл-күй мемлекеттік саясатқа қалай әсер етеді», «азаматтардың мемлекеттік басқарудағы рөлін трансформациялау», «партияның қоғамдық қабылдаулары халықпен өзара іс-қимыл құралы ретінде», «қоғамдық өріс мониторингінің шешім қабылдауға әсері» тақырыптары бойынша спикерлер ретінде сөз сөйледі».

Отырыс қорытындысы бойынша әлеуметтік желілерде өткізілген іс-шара туралы Әлеуметтік желілерде 9 жарияланым жарияланды

Қазақстанның алдында еркін және тиімді нарықтық экономиканы құру міндеті тұрғанын ескере отырып, экономикалық дамуға серпін беретін қаржы секторына маңызды рөл беріледі.

Расул Рысмамбетов атап өткендей, бүгінде банктер бизнесті негізінен мемлекеттік ақша операторы ретінде несиелендіруге дайын емес. Ол бизнесті мемлекеттік несиелендіру үлесі артып келе жатқанын атап өтті.

Бұл пікірмен «Esil University» доценті Талғат Бірмағамбетов келісіп, экономиканың өсу қарқыны бәсеңдеп бара жатқанын атап өтті. Ол сондай-ақ мемлекеттік қаражат есебінен жаңа өсу драйверлерін құруды ұсынды, өйткені банктер бизнеске «ұзақ ақша»беруге дайын емес.

Сараптамалық отырысқа қатысушылардың пікірінше, Ұлттық Банкке қаржылық реттеуші ретінде үлкен рөл беріледі. Сарапшылар негізгі функцияларынан басқа, қаржы реттеушісі экономиканың дамуына көбірек көңіл бөлуі керек деп санайды.

Мәселен, қоғамдық саясат институтының сарапшысы Қосман Қажкенов ҚР Ұлттық Банкінің басымдықтарын қайта қарауды ұсынды, өйткені Қазақстан бизнесті несиелендіру деңгейі бойынша дамыған елдерден артта қалды
1,5-2 рет, нәтижесінде экономикалық өсу баяулайды.

Ұлттық Банкке қатысты сынды «Yevniy Consulting Group» ЖШС басқарушы серіктесі Арман Евниев қолдады. Оның пікірінше, бизнесті несиелендіру үлесін арттыруға мүмкіндік беретін жобалық қаржыландыруды дамыту қажет. Алайда, ҚР Ұлттық банкінің ұстанымына байланысты бұл бағыт тиісті түрде дамымайды.

Бүгінде халық банктердің жоғары пайызына қатты алаңдайды, оларды төмендетуге шақырулар бар. Алайда, «Esil University» доценті Талғат Бірмағамбетов пайыздар аз бола алмайды деп есептейді, өйткені олар макроэкономикалық көрсеткіштер: экономиканың өсу қарқыны, инфляция деңгейі, базалық мөлшерлеме мөлшері, қаржы институттарының тәуекелдерін есепке алу негізінде қалыптасады.

Қаржы талдаушысы Расул Рысмамбетов халықтың банктерге деген сенімінің төмен деңгейін атап өтті. Оның пікірінше, бүгінгі таңда қазақстандықтардың шамамен 77% — «барлық ақшаны»жастықтың астында» сақтай отырып, банктерде жинақ жоқ. Сарапшы сенім – бұл банктерге жұмыс істеу керек нәрсе деп санайды.

Экономист экономан Қылбаев та осындай пікірде: «қазіргі уақытта Қазақстандағы коммерциялық банктер әрқашан жақсы беделге ие бола бермейді. Кейбір банктер таратылады, түрлендіріледі немесе басқа банктермен біріктіріледі. Сондықтан бос қаражаты барлардың бәрі оларды банктердегі депозиттерде сақтамайды. Олар оларды Жылжымайтын мүлікке салады, акцияларды сатып алады және т. б.

Талқылау барысында Қазақстандағы жоғары инфляция мәселесі де қозғалды, ол 20 жылдық рекордты жаңартты. Расул Рысмамбетовтың пікірінше, инфляцияның өсуіне әсер еткен бірнеше факторлар бар – бұл БЖЗҚ-ның тұрғын үй сатып алу үшін зейнетақы қаражатын алу, геосаяси факторлар, жеңілдікті автонесиелеу және т.б. «Үкімет пен Ұлттық банк инфляцияны тежеуі керек, әйтпесе халық пен бизнес үшін кредиттер арзандамайды, тиісінше инфляция төмендемейді», — дейді сарапшы.

Сонымен қатар, экономистлан Қылбаев Ұлттық Банкке инфляцияны ұстап қалу қиын болады деп есептейді: «қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің ұлғаюы тиісті нәтиже бермейді. Себебі Үкімет әлеуметтік-экономикалық дамуды, яғни мемлекеттік сатып алуды ұлғайту арқылы әлеуметтік жобаларды іске асыру арқылы экономиканы ынталандыруды басты басымдық ретінде таңдады. Бұл бюджет тапшылығының артуына әкеледі, оны ақша шығару арқылы да жабуға болады. Бұл өз кезегінде экономикадағы ақша массасының өсуіне, сұраныстың өсуіне, демек, бағаның өсуіне әкеледі».

Іс-шара соңында Расул Рысмамбетов банктер үнемі өзгеріп отыратын жағдайларға бейімделе алатын, ал халық қаржылық сауаттылық пен этиканы арттыратын жағдайда, Қазақстанда банктердің болашағы зор екенін түйіндеді.

Іс-шараға ҚР Парламенті Сенаты мен Мәжілісінің депутаттары, мемлекеттік органдардың өкілдері, зиялы қауым өкілдері, саясаттанушылар, сарапшылар, блогерлер, жастар ұйымдарының көшбасшылары қатысты.

Бұл шығарманың авторы-партия жанындағы Қоғамдық саясат институтының бас сарапшысы Еран Ахмеди.

Комикстің басты кейіпкері Дінмұхаммед Қасымхан-түнде әділетсіздікпен күресетін супер қаһарманға айналатын саясаткер.

«AMANAT» партиясының хатшысы Дәулет Карибек өз сөзінде манганың (жапон комиксі) «Наруто» ретінде пайда болуы Жапониядағы жастар арасындағы суицидтің санын едәуір азайтқанын атап өтті. Сондықтан мұндай туындылар қоғамға қажет.

Бүгін автор комикстің жалғасын дайындауда, ол үш бөлімнен тұрады.
«Капитан Qazaqstan» комиксін Астана қаласындағы «Алаш» және «Абай» дүкендерінен сатып алуға болады.

Талқылауға Парламент Мәжілісінің депутаттары, талдау орталықтарының, мемлекеттік органдар мен кәсіподақтардың өкілдері, экономистер, саясаттанушылар және т. б. қатысты.

«AMANAT» партиясының хатшысы Дәулет Кәрібек атап өткендей, мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және Өңірлерді дамыту – өзара байланысты процесс.

«Мемлекет басшысының бастамасы бойынша Үкіметтің 500-ден астам функциясы министрліктер мен әкімдіктерге берілді. Министрліктердің кейбір функциялары орталықтан жергілікті деңгейге ауысады. Бірдей маңызды аспект-орталықсыздандыру. Өңірлер өздерінің даму мәселелерін өз бетінше шеше алуы тиіс. Күшті өңірлер болған кезде ғана мықты мемлекет болады», — деді ол.

Парламент Мәжілісінің депутаты Екатерина Смышляеваның айтуынша, саяси реформалардың бірінші кезеңі аяқталды және экономикалық мәселелерге шоғырлану өте маңызды, өйткені дәл осы бағыт елдің тұрақтылығын қамтамасыз етеді.

«Қазақстан өңірлік даму векторларын айқындайтын бірқатар ерекшеліктерге ие, бірақ басты ерекшелігі – оның орасан зор аумағы және халықтың тығыздығы төмен. Өңірлік дамудағы аумақтық құрылым мәселелері іргелі, түйінді орын алады».

Қуаныш Жайықов екі көрсеткішті салыстыра отырып, экономикалық даму деңгейі бойынша өңірлердің біртектілігін атап өтті: жан басына шаққандағы орташа табыс және өмір сүру ұзақтығы. Сарапшы Түркістан облысы тұрғындарының табысы (174$) Атырау облысына (671$) қарағанда 4 есе аз екенін атап өтті, мысалы, АҚШ, Канада және Австралияда табыстардағы алшақтық 1,5 есе құрайды.

Сарапшы аудандардың экономикалық мамандануындағы айырмашылықтарды атап өтті. Сондықтан, оның пікірінше, Өңірлерді дамыту саясаты әр түрлі болуы керек «кеңістікті кабинет жоспарларына сәйкес келтірместен». Мәселе берілген деңгейде шешілуі маңызды, ал Орталықтың рөлі – бұл мәселені өз бетінше шеше алмаған кезде аймаққа көмектесу».

Экономист Қанат Оспановтың айтуынша, мемлекеттің өңірлерді дамытуға белсенді қатысуы-бұл сөзсіз нәрсе.

«Біз аймақтық саясат туралы айтатын болсақ – біз орталықтың саясаты, оның аймақтарға қалай қарайтыны туралы айтамыз – ынталандырады немесе ынталандырады және Біз қазір барабар аймақтық саясатты қалыптастыра алмаймыз. Негізгі міндет – жауапкершілікті, өкілеттіктер мен функцияларды бөлу. Шешім-биліктің әр деңгейі жоғары тұрған органның алдында емес, сайлаушылар мен халықтың алдында жауапты болуы керек. Қала әкімі облыс әкімінің алдында емес, қала тұрғындарының алдында жауап береді».

«Desht» орталығының басшысы Қуаныш Жайықов мемлекеттік басқарудағы қайшылықтарды да атап өтті, сондықтан өңірлік саясат тиімді болуы үшін басымдықтарды айқындау қажет. Қайсысы маңыздырақ дамыту, аймақтар немесе халықтың табысын арттыру? Шешім қабылдауды тапсыру немесе микро менеджмент құру керек пе? Мемлекет өз міндетін «өсу нүктелерін» құру немесе өңірлердің теңгерімді дамуына ұмтылу ма?

Осы сұрақтарға жауап беріп, өз басымдықтарымызды анықтаған кезде өңірлердің сапалы дамуын күтуге болады.

Институттар адамдардың, ұйымдардың және жалпы қоғамның мінез-құлқын анықтайтын және реттейтін маңызды әлеуметтік құрылымдар екені белгілі. Олар әлеуметтік қатынастар мен әрекеттерді бағыттайтын және ұйымдастыратын тұрақты нормаларды, ережелерді, процедуралар мен құрылымдарды білдіреді. Алайда, уақыт өте келе институттар әртүрлі әлеуметтік, экономикалық және саяси факторлардың әсерінен өзгерістер мен өзгерістерге ұшырауы мүмкін.

Институттардың өзгеруі әртүрлі формаларда және қоғамдық өмірдің әртүрлі салаларында болуы мүмкін. Бұл институттардың құрылымы мен жұмысындағы өзгерістерді, олардың құндылықтары мен мақсаттарын қайта бағалауды және өзгертуді, сондай-ақ қоғамның жаңа сын-қатерлері мен қажеттіліктеріне бейімделуді қамтуы мүмкін.

Қазақстандағы институттарды трансформациялау мүмкіндіктері әртүрлі факторлармен және қоғамдық жағдайдағы өзгерістермен байланысты.

Әлеуметтанушы атап өткендей, қоғамдық дамудың қазіргі тенденцияларын талқылау қазіргі қиындықтар мен мүмкіндіктерді түсінудің маңызды қадамы болып табылады. Е. Есенғараевтың айтуынша, қоғам жаңа институттарды қалыптастыруға қабілетті болған кезде елді жаңғырту мүмкін.

Талқылау барысында сарапшы қоғамдардың типологиясына қатысты өзінің әдіснамалық рефлексиясын және оны Қазақстан үшін қолдану мүмкіндігін ұсынды. Негізгі идея – архаиканы модернизацияға қарсы қою.

Пікірталас барысында қоғамның тұжырымдамалануы мен құрылымдық сұлбасы негізінде қазақстандық қоғамның дамуындағы мынадай негізгі трендтер атап өтілді:

• Әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдағы дискурстың, әңгімелердің дамымауы;
• Қазақстандық қоғамды жаңғыртудың негізгі кедергілері;
• Артта қалушылық морфологиясы, дәстүрлі білім мен ойлау түрінің басым болуы, дәстүрлі қатынастардың көбеюі.

Спикердің барлық идеялары оның «қоғам, институттар және әлеуметтік ғылым»монографиясында баяндалған.

Сондай ақ кездесу барысында спикер оқуға келесі таңдауды ұсынды:

1. П. Бергер»әлеуметтануға шақыру»
2. П. Бергер, Т. Лукман»шындықтың әлеуметтік құрылысы»
3. П. Бурдье «бастау » және»саясат әлеуметтануы»
4. Л. Витгенштейн «логикалық-философиялық трактат», «философиялық зерттеулер», «сенімділік туралы», «Мәдениет және құндылық»
5. Г. фон Вальвиц «Адам Смит және әл-ауқаттың өнертабысы»
6. Х-Г. Гадамер «ақиқат және әдіс»
7. Н. Луман «Өзін-Өзі Сипаттау», «Саралау»
8. Т. Кун»ғылыми революциялардың құрылымы»
9. Ф. Моретти «ұзақ оқу»
10. Т. Парсонс»қазіргі қоғамдар жүйесі»
11. М. Пачнер «әдебиеттен әдебиетке»
12. А. де Сент-Экзюпери»Цитадель»
13. А. де Токвиль»Америкадағы Демократия»
14. М. Фуко «сөздер мен заттар», «білім археологиясы», «қадағалау және жазалау»
15. М. Хайдеггер «болу және уақыт»,»уақыт және болмыс»